NedRailways-directeur Valk over Britse overname
'We hoeven nauwelijks te investeren'

NS neemt zijn eerste spoorlijn in het buitenland over. In Nederland lijdt het concern miljoenen euro's verlies en verdwijnen banen. 'We durven het aan, het risico is beperkt.'

Door onze redacteur Japke D. Bouma

UTRECHT, 23 APRIL. Een primeur voor de Nederlandse Spoorwegen: rijden op een spoorlijn in het buitenland. Vandaag maakte NS bekend 'Merseyrail', een spoornetwerk rondom Liverpool, van het Britse Arriva te willen overnemen. Het is één van de Britse treindiensten die de komende jaren worden verkocht middels biedingsprocedures. Ook de Franse spoorwegen waren in de race, en een consortium met de Parijse metro-exploitant RATP. Maar NS won, in een consortium met het Britse bedrijf Serco. Een vraaggesprek met Anton Valk, directeur NedRailways, de dochteronderneming van NS die zich bezighoudt met buitenlandse acquisities.

Wat heeft NS in de wacht gesleept?

,,Onze offerte is als beste beoordeeld. Dat betekent dat we nu als 'preferred bidder' exclusief contractonderhandelingen beginnen. Merseyrail is een stedelijk netwerkje rondom Liverpool; 120 kilometer spoor, 59 treinstellen. Er zijn 30 miljoen treinreizen per jaar en 66 stations. De concessie is voor 25 jaar. Er werken 1.000 man. Het is een netwerk dat vrijwel separaat is van de rest van het Engelse net. Prima om als eerste te hebben, in het buitenland.''

NS gaat naar het buitenland. Is dat niet vreemd? De reizigersdivisie maakte vorig jaar 69 miljoen euro verlies. Er moeten 1.240 banen weg.

,,We durven het aan omdat het risico heel beperkt is. We hoeven nauwelijks te investeren. De treinen rijden er al, die kunnen we leasen van banken. Ook in het onderhoud van het spoor hoeven we geen geld te steken. Dat gebeurt onder garantie van de Britse overheid.''

En de kans op onvoorziene kosten?

,,De groei van het aantal reizigers kan tegenvallen. Het personeel moeten we overnemen en ook het korte termijn onderhoud aan de treinen is voor onze rekening. Dat moeten we goed inschatten. Dat is het kunstje.''

In Nederland heeft NS de groei in reizigers zo slecht ingeschat dat het bedrijf nu nog kampt met achterstand in materieel. Dat denkt u in Engeland wel goed te voorspellen?

,,Vergeet niet, we doen het met een sterke, ervaren, Britse partner: Serco. Een bedrijf dat in 2001 een omzet had van 1,75 miljard euro en 34.000 man in dienst heeft. Het is gespecialiseerd in het verwerven en exploiteren van contracten. Ze zitten onder meer in luchtvaartsystemen, en rijden de metro's van Kopenhagen en Manchester.''

Maar waarom überhaupt risico nemen? NS is instabiel op dit moment.

,,Anders dan andere grote bedrijven als KPN, stappen wij prudent in de buitenlandse markt. Het gaat ook niet om miljarden. We werken er met 15 man aan in Nederland. Dan hebben we het echt over promilages van de omzet van NS. Bovendien hebben we een apart bedrijf opgericht, NedRailways. Dat kan, bij wijze van spreken, failliet gaan zonder dat NS daar iets van merkt.''

Waarom wil NS eigenlijk naar het buitenland?

,,Op de lange termijn om geld te verdienen. Op de korte termijn om ervan te leren. Engeland is veel verder met de liberalisering van het spoor dan wij. De kennis die we daar opdoen, kunnen we weer gebruiken bij het bieden op de treindiensten die worden aanbesteed in Nederland.''

Snapt het NS-personeel dat ook?

,,Het is lastig uit te leggen dat je naar het buitenland gaat wanneer in Nederland de dienstverlening nog niet op orde is. Maar ik vind dat ik een logisch verhaal heb. Het vervoer op het spoor wordt geliberaliseerd.''

,,Het internationale goederenvervoer vanaf 2006, vanaf 2008 nationaal. Daarna zal het personenvervoer volgen. Als NS moeten we daar iets mee doen.''

Er is al zoveel onrust in het bedrijf.

,,Ik begrijp dat. Maar de markt staat niet stil. Sommige mensen vragen mij: waarom wacht je niet tot het in Nederland goed gaat? Maar dan kan je tot in eeuwigheid wachten: verbeteringen blijven altijd noodzakelijk op het spoor.''

Het personeel hier vindt het raar dat NS in Nederland lijnen verliest, en in het buitenland wél gaat rijden.

,,In Nederland willen we de treindiensten die aanbesteed worden, ook graag behouden. Maar dat gaat via concurrentie. Als een andere partij het voor veel minder geld wil doen, verliezen we. Zo simpel is het.''

Het Britse spoor is geen toonbeeld van rust: stakingen, ongelukken.

,,In 1990 is de fout gemaakt het Britse spoor veel te snel te verzelfstandigen, in de hoop kapitaal uit de private sector aan te trekken. Nu gaat het beter. Tussen 1997 en 2002 is door banken 4 miljard pond geïnvesteerd in treinen en de overheidssubsidie is met 20 procent verminderd terwijl ruim eenderde meer passagiers zijn vervoerd.''

De kwaliteit van Britse sporen en wissels is deplorabel.

,,Dat klopt. Er is tussen 1950 en 1990 veel te weinig geïnvesteerd in het Britse spoor. Ook is het bij de privatisering van Railtrack, die verantwoordelijk is voor het onderhoud van het spoor, niet goed gegaan. Maar ook daar gaat het beter sinds dat bedrijf onder de naam Network Rail vorig jaar in semi-overheidshanden is gekomen. Bovendien is er een Rail Regulator, een toezichthouder op het spoor.''

De lijn die u gaat overnemen heeft de bijnaam 'Miseryrail'.

,,Een eerdere concessiehouder had er een potje van gemaakt.''

Hoe is het imago van NS daar?

,,We worden daar gezien als een degelijk spoorwegbedrijf. Vergeet niet dat de treinen in Nederland beter op tijd rijden dan in Engeland. Daarvan zijn ze onder de indruk.''

Heeft NS nog meer plannen in het buitenland?

,,We hebben nog een bod lopen op het railvervoer in Wales, denken nog na over Scotrail, het railvervoer in Schotland en op Northern, in Noord-Engeland. En we proberen actief te worden in Polen en Duitsland.''

Terug